Wat is er voor nodig om goed brood te maken?

Schermafbeelding 2015-11-23 om 15.59.54Piet Hein Eek, conceptueel ontwerper is geïnterviewd voor het boek “Het ei van Columbus”. We hebben hem als conceptdenker gevraagd naar zijn werkwijze om tot een goed concept te komen. Piet Hein Eek (‘67) werd geboren in Purmerend, studeerde af aan de Design Academy in Eindhoven met een kast van sloophout. Kiest vaak voor een sober ontwerp gemaakt van pure materialen, ontwerpt meubilair, verlichting, accessoires en houdt zich bezig met de inrichting van ruimtes. Nieuwsgierig naar zijn methode? Lees dan onderstaand artikel.

Hoe komt het dat Nederlandse ontwerpers vaak een conceptuele insteek hebben?
Er zijn naar mijn idee twee stromingen in conceptdenken: De nuchtere Nederlander uit de vorige eeuw zoals bijvoorbeeld Gerrit Rietveld die allerlei filosofieën en uitgangspunten achter zijn werk had. En je hebt daarna in de jaren ’90, toen ik begon te studeren, het nieuwe en wat meer sexy conceptontwerpen. En dat zijn eigenlijk twee totaal verschillende dingen. Rietveld maakt bijvoorbeeld vanuit een sociaal bewustzijn meubels die mensen zelf in elkaar kunnen zetten. Dat is een concept, een uitgangspunt dat een groter verhaal behelst. Eigenlijk een concept zoals je een concept zou willen noemen met de juiste wortels en uitgangspunten die je inspireren en vooruit helpen op het moment dat je vastloopt.

Het conceptdenken zoals dat nu wordt gebezigd door Nederlandse ontwerpers sinds de jaren ’90 gaat veel meer over ‘grappen’ en ‘grollen’. Dat is een lampje in het plafond draaien en zeggen: ‘’zie je wel, dat is ook een lamp’’. Dat is een soort spiegel voorhouden aan mensen of een reflectie geven. Dat is veel verhalender en anekdotischer. En het stomme is dat die door elkaar gebruikt worden, terwijl het ene een uiting is en het ander een uitgangspunt. Dus dat is nogal een verschil. En eigenlijk is het conceptontwerpen zoals het nu in de volksmond wordt gebruikt; het Droog Design en design in het algemeen, een verkeerd woord.

Waarom is conceptdenken volgens jou belangrijk?
Als je voor een bedrijf iets doet en je denkt vanuit de kern van het bedrijf, dan kom je tot oplossingen die zowel technisch als ook communicatief kloppen met wat het bedrijf doet en kan. Dat is natuurlijk wat je wil. Dan gaan dingen vanzelf. Dat is vrij breed want dat is de marketing, maar dat is ook wat je maakt en hoe je het maakt. Of hoe het eruit ziet en hoe goed het is of hoe slecht het is. Er zijn nogal wat beslissingen daarin.

Is Piet Hein Eek zelf het concept of ontwikkel je een concept voor een opdrachtgever?
Als ik ontwerp voor een opdrachtgever dan word ik gevraagd om wat ik doe. Ik mag doen wat ik wil want dat is de kern van de vraag. Maar dan probeer je natuurlijk wel het uitgangspunt van de opdrachtgever te kiezen. Dus dat is iets anders dan dat je voor jezelf iets ontwerpt. Maar de kern bij ons is wel altijd dat ik vanuit materiaaltechniek en ambacht oplossingen zoek en dat doe ik heel pragmatisch. Als een opdrachtgever mij vraagt dan zie ik dat meer als dienstverlening. Ze hebben een probleem en dat los ik dan voor ze op. Dat kan een ontwerp zijn, dat kan een andere manier zijn, dat kan communicatie zijn, het kan ook niks zijn.

Welke input is belangrijk om tot een goed concept te komen?
Ik wil altijd input van de opdrachtgever zelf, van de mensen die er werken en van de eigenaar van het bedrijf. Ik probeer altijd te weten te komen, als het een particulier is, hoe de mensen wonen en werken. Wat gebeurt er in zo’n huis? En dat geldt eigenlijk ook voor een bedrijf. Het is een kwestie van de juiste vragen stellen. Om tot een goed concept te komen moet je de kern van de problematiek koppelen aan de mogelijkheden. Het concept brengt eigenlijk die dingen bij elkaar en legt de doelstellingen of de problemen bloot, maar geeft ook de oplossing en dat is best lastig. Dat moet op het juiste niveau gebeuren en daar zie je het vaak misgaan. Dus je analytisch vermogen is wel heel belangrijk om conceptueel te kunnen denken. Als je het niet terug kunt brengen tot het echte probleem waar het om gaat en de oplossingen, dan praat je al niet over conceptdenken. Vaak komt een klant zelf met een verhaal waarin het probleem en de bedachte oplossing al een soort status-quo hebben bereikt. Het is slim om terug te gaan naar het echte probleem en vervolgens jezelf de vraag te stellen of de gekozen oplossing wel de juiste is. Meestal is dat namelijk niet het geval en is dat de reden dat het proces vastloopt en de klant hulp gaat zoeken.

Hoe ontstaan ideeën bij jou?
Vroeger had ik een week of twee nodig voor een ontwerp, maar nu teken ik het ontwerp gewoon uit tijdens het gesprek met de opdrachtgever. Meestal heeft het te maken met de hoeveelheid mensen. Welke mensen waar komen te zitten, te staan, waar ze komen te werken. Wat voor soort werk, wat voor soort ontspanning, eten, drinken, dat soort dingen. En ook wat een prettige omgeving is. Als je alleen een werkomgeving maakt dan worden mensen daar vaak niet gelukkig van. De gedachte dat iets is zoals het is kun je vaak overboord gooien en dan kun je het heel anders doen. Dus in de werkomgeving hoeft het niet een hele strakke kantooromgeving te zijn. Het moet een beetje organisch zijn. Bij ons is het altijd een beetje chaotisch. Maar mensen die ingericht willen worden kiezen toch ook vaak hun eigen verhaal. Wij geven meer een leidraad, een rode draad, waarbinnen mensen dan vervolgens hun gang kunnen gaan.

Het is ook leuk om een ruimte terug te geven die doorontwikkelt. Op het moment dat je iets inricht, is dat het en kun je het niet meer veranderen. Dan bied je ook geen mogelijkheid om je eigen veranderingen in de ruimte door te voeren. En mensen veranderen, iedereen verandert. Terwijl de consensus van de afgelopen decennia is dat een ruimte of een gebouw gefixeerd is op een idee. Als je dat loslaat dan kun je alle kanten op. Dat blijkt toch wel ingewikkeld te zijn.

Hoe komen jullie tot een goed concept?
Een goed concept is een verhaal dat voortborduurt op de kernwaarden van wat er al is.

Wat zijn de eigenschappen van een goed concept?
Originaliteit, eigenheid, eenvoud, lange-termijn-denken en ontwikkeld vanuit passie. Verkoop je brood omdat je een goede bakker bent en omdat je van brood houdt of verkoop je brood om geld te verdienen? Doe je iets omdat je het belangrijk en leuk vindt of om geld te verdienen? Vanaf de Tweede Wereldoorlog tot 2002 was er maar één waarheid en dat was dat je alles deed om geld te verdienen. Zoveel mogelijk geld verdienen en zo min mogelijk werken. Dat is een beetje omgeslagen gelukkig. Bij ons is dat wel echt de kern. Het maakt me echt niet uit. Als ik verlies zou maken en geen haan zou ernaar kraaien, dan zou ik het nog doen. Ik vind het belangrijker dat ik iets doe wat ik belangrijk en leuk vind, dan dat ik er geld aan verdien. Aan de andere kant weet ik ook dat ik dat alleen maar kan doen als ik geld verdien of voldoende mogelijkheden heb om geld te verdienen. Dan wordt het alsnog belangrijk maar dan zit het wel in de randvoorwaarden en niet in de doelstellingen. En ik geloof dat het ook bijna inmiddels een voorwaarde is om echt goed geld te verdienen. Ik denk dat de consument heel goed het verschil begrijpt tussen iemand die het voor het geld doet of voor de inhoud. Als jij naar de bakker gaat en dat is een bakker die van z’n brood houdt. Een ambachtsman die mooi brood heeft liggen en het ruikt erg lekker. Dan merk je gewoon dat die vent gek is van z’n brood, dat zie je en dan koop je ook liever daar je brood ook al is het duurder dan bij een koekenbakker die alleen maar wit, vies en vunzig brood verkoopt. Want dat is het equivalent ervan. En dat is wel iets nieuws vind ik. Dat je de dingen doet, omdat je datgene wat je doet belangrijk vindt. Het uitgangspunt moet zijn om kwaliteit te bereiken, om daar jezelf in te blijven en iets te doen waar je in gelooft. Je moet natuurlijk wel iets doen waar vraag naar is, maar ik geloof dat het essentieel is dat het om het brood gaat.

Wat is er voor nodig om goed brood te maken?
Je moet wel weten hoe de wereld in elkaar zit. Je kunt nog zo’n goed brood bakken, maar als je op zolder zit en je laat het nooit aan iemand zien, dan verkoop je het niet. En dat heeft ook lang niet iedereen. Dus 95% valt al af. En ik heb het idee dat communicatie steeds belangrijker wordt. Dat je goed moet kunnen vertellen waar het over gaat. Dat zie je ook: mensen die succesvol zijn, zijn bijna altijd communicatief vaardig. Zowel naar buiten, naar de pers, over het idee of naar hun omgeving. Maar ook naar binnen om hun ideeën goed vertaald te krijgen naar het personeel en het bedrijf zelf. Dus het gaat eigenlijk twee kanten op. Communicatie is wel van essentieel belang. Dat kun je ook bijna niet vervangen. Als je een klein bedrijf hebt, kun je niet zeggen: ik neem iemand voor de communicatie. Als je een groot bedrijf hebt, kan dat wel. En de visie is bij een groot bedrijf trouwens ook van belang. Visie is ook een stuk echtheid. Als je een goede visie hebt en je zet dat op schrift of je vertelt erover dan kunnen andere mensen dat ook vertellen. Als het een “kont”verhaal is dan kan niemand het vertellen. Daar geldt toch ook wel weer dat hetgeen dat je bedenkt of vertelt ook echt zo is en voor iedereen te begrijpen is. Dus je verhaal moet kloppen, echt zijn en vanzelfsprekend.

Wat is het kenmerk van Piet Hein Eek?
Het meest kenmerkende is dat alles uitlegbaar is. De transparantie van het bedrijf, het ontwerp van eigenlijk alle aspecten. Het is gewoon allemaal zo simpel als het lijkt. Dat kan ook niet anders want zodra je ingewikkeld gaat doen dan prijs je jezelf uit de markt. Maar een heel pragmatische manier van werken en heel erg het zoeken naar praktische oplossingen. Dat is wel de kern van het bedrijf. En dat sluit ook aan bij mij als persoon, om het niet al te ingewikkeld te maken. En dan is het al heel ingewikkeld.

Het complete interview vind je op eggofcolumbus.net. Ook vind je hier interviews met andere denkers, zoals: Erik Kessels, Frank Tjepkema, Daan Roosegaarde, Rob Wagemans, Jan Jansen, Erwin Olaf en Joep van Lieshout. Ook vind je hier de methode tot een goed concept, registreer je en je kunt meelezen, de methode testen en je ervaringen delen! Lees hier het complete interview.

 

This entry was posted in Concepten onder de loep, Disruptief, Dutchlabel, Innovatie, Methode conceptdenken and tagged , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.
US
Add Comment Register

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Comment Spam Protection by WP-SpamFree