“Echtheid, dat is wel de kern van deze tijd”

Interview Piet Hein Eek

Piet Hein Eek, geboren in Purmerend (1967), studeerde af aan de Design Academy in Eindhoven met een kast van sloophout. Deze industrieel ontwerper kiest vaak voor een sober ontwerp gemaakt van pure materialen. Hij ontwerpt meubilair, verlichting, accessoires en houdt zich bezig met de inrichting van ruimtes.

Hoe komt het dat Nederlandse ontwerpers vaak een conceptuele insteek hebben?
Er zijn naar mijn idee twee stromingen in conceptdenken: De nuchtere Nederlander uit de vorige eeuw zoals bijvoorbeeld Gerrit Rietveld die allerlei filosofieën en uitgangspunten achter zijn werk had. Daarna in de jaren ’90, toen ik begon te studeren, heb je het wat meer sexy conceptontwerpen. Dat zijn eigenlijk twee totaal verschillende dingen. Rietveld maakt bijvoorbeeld vanuit een sociaal bewustzijn meubels die mensen zelf in elkaar kunnen zetten. Dat is een concept, een uitgangspunt dat een groter verhaal behelst. Met de juiste wortels en uitgangspunten die je inspireren en vooruit helpen op het moment dat je vastloopt. Het conceptdenken zoals dat nu wordt gebezigd door Nederlandse ontwerpers sinds de jaren ’90 gaat veel meer over ‘grappen’ als een lampje in het plafond draaien en zeggen: ‘’zie je wel, dat is ook een lamp’’. Dat is mensen een soort spiegel voor houden. Het stomme is dat ze door elkaar gebruikt worden, terwijl het ene een uiting is en het ander een uitgangspunt. Dat is nogal een verschil.

Waarom is conceptdenken volgens jou belangrijk?
Als je voor een bedrijf iets doet en je denkt vanuit de kern van het bedrijf, dan kom je tot oplossingen die zowel technisch als ook communicatief kloppen met wat het bedrijf doet en kan. Dat is natuurlijk wat je wil. Dan gaan dingen vanzelf.

Is Piet Hein Eek zelf het concept?
Als ik ontwerp voor een opdrachtgever dan word ik gevraagd om wat ik doe. Dan probeer je natuurlijk wel het uitgangspunt van de opdrachtgever te kiezen. Dus dat is iets anders dan dat je voor jezelf iets ontwerpt. Maar de kern bij ons is wel altijd dat ik vanuit materiaaltechniek en ambacht oplossingen zoek en dat doe ik heel pragmatisch. Als een opdrachtgever mij vraagt dan zie ik dat als dienstverlening. Ze hebben een probleem en dat los ik dan voor ze op. Dat kan een ontwerp zijn, een andere manier of communicatie zijn.

Welke input is belangrijk om tot een goed concept te komen?
Ik wil altijd input van de opdrachtgever zelf, van de mensen die er werken en van de eigenaar van het bedrijf. Ik probeer altijd te weten te komen, als het een particulier is, hoe de mensen wonen en werken. Wat gebeurt er in zo’n huis? En dat geldt eigenlijk ook voor een bedrijf. Het is een kwestie van de juiste vragen stellen. Om tot een goed concept te komen moet je de kern van de problematiek koppelen aan de mogelijkheden. Het concept brengt eigenlijk die dingen bij elkaar en legt de doelstellingen of de problemen bloot, maar geeft ook de oplossing en dat is best lastig. Dat moet op het juiste niveau gebeuren en daar zie je het vaak misgaan. Dus je analytisch vermogen is wel heel belangrijk om conceptueel te kunnen denken. Als je het niet terug kunt brengen tot het echte probleem waar het om gaat en de oplossingen, dan praat je al niet over conceptdenken. Vaak is het slim om terug te gaan naar het probleem en vervolgens de vraag te stellen of de gekozen oplossing wel de juiste is.

Hoe ontstaan ideeën bij jou?
Vroeger had ik een week of twee nodig voor een ontwerp, maar nu teken ik het ontwerp gewoon uit tijdens het gesprek met de opdrachtgever. Meestal heeft het te maken met de hoeveelheid mensen. Welke mensen waar komen te zitten. Wat voor soort werk, wat voor soort ontspanning, eten, drinken, dat soort dingen. En ook wat een prettige omgeving is. Als je alleen een strikte werkomgeving maakt dan worden mensen daar vaak niet gelukkig van. Je kunt het heel anders doen. Dus de werkomgeving hoeft niet een hele strakke kantooromgeving te zijn. Wij geven een leidraad, waarbinnen mensen dan vervolgens hun gang kunnen gaan. Het is ook leuk om een ruimte terug te geven die doorontwikkelt. Op het moment dat je iets inricht, is dat het en kun je het vaak niet meer veranderen. Dan bied je ook geen mogelijkheid om je eigen veranderingen in de ruimte door te voeren. En mensen veranderen nu eenmaal terwijl een ruimte of een gebouw meestal gefixeerd is op een idee. Als je dat loslaat, dan kun je alle kanten op. We hebben een groot project gedaan in Amsterdam. ‘Het Dak’ heet dat. In plaats van een gebouw te bedenken, hebben we een dak gemaakt. En daaronder mag alles gebeuren. Als het chique moet, dan doen we het chique en als het basic moet, doen we het basic. Maar we reageren elke keer op de vraag. Door het niet expliciet in te vullen geef je ook weer ruimte aan eigen identiteit en ideeën. Dat is nog nooit zo gedaan. Er is altijd voor Piet Snot gebouwd. Er is eigenlijk decennia lang ongestraft niet naar de wensen van de klant geluisterd. Nu kan dat niet meer. Door de crisis is iedereen wel overtuigd dat de oude manier niet meer werkt. Omdat het anders moet maar niemand weet hoe is er opeens vraag ontstaan naar een andere manieren van denken.

Komt een idee aan de hand van het materiaal?
Materiaal, techniek en ambacht zijn het uitgangspunt voor bijna al mijn ontwerpen, meestal in die volgorde. Ik maak gebruik van de materialen en mogelijkheden die voor handen zijn. Dan raak je om te beginnen geen tijd en energie kwijt aan de randvoorwaarden en bovendien borduur je voort op of maak je gebruik van materialen en technieken die bekend zijn. Het basisconcept is mijn eigen bedrijf. Als je je goed wil voelen, lekker wil functioneren en goede dingen wil maken, dan zul je toch moeten zorgen dat je elke dag een beetje gelukkig naar je werk gaat en gelukkig naar huis gaat. De basisgedachte er achter is de veronderstelling dat je tot je beste prestaties komt in een positieve stimulerende omgeving en het creëren van optimale omstandigheden. Meestal worden er doelen gesteld en komen de randvoorwaarden op de tweede plaats. Bij ons zijn de randvoorwaarden doel op zich. Van af het allereerste begin hebben we getracht een omgeving te creëren waarin ik en de mensen om mee heen zich als een vis in het water voelen. Overigens is de maat totaal irrelevant. Een schrijver die een hutje op de hei heeft en daar de meest mooie boeken schrijft, heeft het ook dik voorelkaar. Ik denk dat de kern van ons succes is dat we heel dichtbij onszelf zijn gebleven. En dat we ook onze eigen plek hebben gecreëerd en onze eigen identiteit.

Hoe komen jullie tot een goed concept?
Een goed concept is een verhaal dat voortborduurt op de kernwaarden van wat er al is. Veel mensen gaan altijd maar weer nieuwe dingen bedenken. Zoals een reclamecampagne van Philips bijvoorbeeld. Die hebben het jarenlang gepresteerd om reclame te maken over iets waar ze niet goed in zijn: ‘Let’s make things better’. Dus ze gaan juist reclame maken met datgene wat ze niet goed kunnen en met wat ze wel goed kunnen daar maken ze geen reclame mee. Namelijk het hebben van heel veel ideeën, een enorme patentenfabriek is het. Dat vind ik slecht conceptueel denken; dat een bedrijf, een reclamebureau een campagne bedenkt rondom iets wat een bedrijf niet goed doet. Dat is onvoorstelbaar, maar het gebeurt gewoon. En daar worden miljarden aan uit gegeven. Een concept is natuurlijk iets wat aansluiting zoekt en vindt met het verleden. En een slag maakt naar de toekomst. Hier zijn we, daar willen we naar toe, dat wil je bereiken en daar moet je handen en voeten aan geven, dat het wortel schiet. Een concept is wel meer dan even een conceptje bedenken. Je moet begrijpen hoe de wereld in elkaar steekt. Dat mensen helemaal niet meer zitten te wachten op kant-en-klare vierkante meters. Hoe kun je kantoren gaan bouwen als er vijf miljoen vierkante meter leegstaat? Toch bouwt iedereen maar door.

Je bent al van jongs af aan bezig geweest met dingen in elkaar te zetten.
Dat is ook wel echt het uitgangspunt van ons bedrijf: het zelf doen. Dat hebben mijn compagnon en ik altijd van meet af aan gedaan. Het is echt de kern van ons bedrijf. En ik houd van materialen. Het is een liefdesverklaring. Ik vind het echt meer dan normaal dat je het optimale uit materialen haalt. Zowel in de hoeveelheid als in hoe je het verwerkt en dat het gewoon moet kloppen. Ik heb altijd hele simpele verhaaltjes bij mijn producten, waarom ik iets doe en waarom ik iets niet doe. En voor mij is de essentie het concept terugbrengen tot de eenvoud. Dat je het heel makkelijk kunt vertellen en uitleggen. En het ook voor jezelf op een rijtje hebt. Er zullen ook veel mensen zijn die niet in staat zijn om uit die potpourri van informatie eenvoudigere verhaaltjes samen te stellen. De cultuur waarin we leven is bovendien doordrongen van korte-termijn-denken, opportunisme en angst. Er valt veel meer winset te behalen in de lange-termijn-gedachte.

Wat zijn de eigenschappen van een goed concept?
Originaliteit, eigenheid, eenvoud, lange-termijn-denken en ontwikkeld vanuit passie. Verkoop je brood omdat je een goede bakker bent en van brood houdt of verkoop je brood om geld te verdienen? Doe je iets omdat je het leuk vindt of om geld te verdienen? Vanaf de Tweede Wereldoorlog tot 2002 was er maar één waarheid en dat was dat je alles deed om geld te verdienen. Dat is een beetje omgeslagen gelukkig. Als ik verlies zou maken en geen haan zou ernaar kraaien, dan zou ik het nog doen. Ik vind het belangrijker dat ik iets doe wat ik belangrijk en leuk vind, dan dat ik er geld aan verdien. Aan de andere kant weet ik ook dat ik dat alleen maar kan doen als ik geld verdien of voldoende mogelijkheden heb om geld te verdienen. Dan wordt het alsnog belangrijk maar dan zit het wel in de randvoorwaarden en niet in de doelstellingen. Ik denk dat de consument heel goed het verschil begrijpt tussen iemand die het voor het geld doet of voor de inhoud. Als jij naar de bakker wil, ga je naar een ambachtsman die mooi brood heeft liggen en waar het lekker ruikt. Dan koop je liever daar je brood, ook al is het duurder dan bij een koekenbakker die alleen maar slecht brood verkoopt. En dat is wel iets nieuws vind ik. Dat je de dingen doet, omdat je datgene wat je doet belangrijk vindt. Je moet natuurlijk wel iets doen waar vraag naar is. Het uitgangspunt moet zijn om kwaliteit te bereiken, om daar jezelf in te blijven en iets te doen waar je in gelooft.

Dat is waarschijnlijk ook juist de reden waarom het bij jullie goed loopt?
Dat is volgens mij de kern, want als je dat niet doet dan ben je als zoveel anderen. En die zijn allemaal met elkaar aan het concurreren. Die willen het nog goedkoper en doen er minder meel in. Echtheid, dat is wel de kern van deze tijd. Anders kun je het schudden. Maar je moet wel weten hoe de wereld in elkaar zit. Je kunt nog zo goed brood bakken, maar als je op zolder zit en je laat het nooit aan iemand zien, dan verkoop je het niet. En dat heeft ook lang niet iedereen. Ik heb het idee dat communicatie steeds belangrijker wordt. Dat je goed moet kunnen vertellen waar het over gaat. Zowel naar buiten, naar de pers, over het idee of naar hun omgeving. Maar ook naar binnen om hun ideeën goed vertaald te krijgen naar het personeel en het bedrijf zelf. Dus het gaat eigenlijk twee kanten op. Communicatie is van essentieel belang. Dus je verhaal moet kloppen, echt zijn en vanzelfsprekend.

Een concept moet je ook goed communiceren
Ik schrijf altijd waar het bedrijf is en waar het naartoe gaat. Dat doe ik eens in het half jaar. Dan kunnen onze mensen begrijpen waarom we het doen, wanneer we het doen, hoe we het doen en wat er gaat gebeuren. Zodat het voor iedereen duidelijk is en dat je het aan iedereen kan uitleggen. Door het goed op te schrijven en een helder verhaal te hebben, is het veel gemakkelijker om er in mee te gaan en om het te communiceren. Gaan ze iets versturen dan sturen ze de prospectus mee. Ik ben nu ook met de adviezen bezig. Dat is helemaal niet gebruikelijk om er op die manier over na te denken. Dat viel me zó op. Hoe kun je nu een groot project doen zonder dat je eerst een heel goed verhaal opschrijft, waarvan iedereen zegt: dit is wat we doen, dit is wat we willen, dit is wat we ermee bedoelen, dit is wat we ermee willen bereiken, dit is hoe we het gaan doen. Dan zie je hoe gek het is. Ze slaan eigenlijk een elementaire stap over en dat is het uitgangspunt op papier zetten en de communicatie er omheen verzorgen. Het verhaal schrijf je voor zowel intern als extern, want dat gebruik je om überhaupt te kunnen communiceren. Als iemand vraagt: wat gaan jullie doen en waarom zou ik hier aan meewerken? Dan moet je een verhaal klaar hebben. Dat verhaal is elke keer weer belangrijk.

Hoe communiceert Piet Hein Eek naar buiten toe?
Ik ben mijn eigen woordvoerder. Vooralsnog is dat de truc want ik heb dat verhaal geschreven. Ook anderen kunnen er gebruik van maken maar ik voer het door. Dat is wel handig want ik hoef nooit te denken: hoe zat het ook alweer? De helderheid daarin, het is heel consequent ook. Zolang ik niet van mezelf afdrijf, klopt het ook allemaal.

Hoe kwam je op de keuze voor sloophout?
Ik vond het mooi omdat ik kwaliteit van materiaal herken en zie. Dat is toch wel een kerneigenschap van mij. Vanuit die eigenschap is het volstrekt normaal dat je ook de kwaliteit van sloophout ziet. En ik ben onconventioneel, ik vind het leuk als iets anders is dan normaal. Dus de kwaliteit van iets waar niemand de kwaliteit van inziet. Los van het feit dat sloophout toen nog goedkoop was en dat ik het in de werkplaats op school kon bewerken, was het ideaal voor een student zonder geld. In tegenstelling tot de meeste andere studenten maakte ik echte producten die gebruikt en dus verkocht konden worden. Erg pragmatisch allemaal. We waren ook als eerste met stalen meubelen voor in huis.

Wat is het kenmerk van Piet Hein Eek?
Het meest kenmerkende is dat alles uitlegbaar is. De transparantie van het bedrijf, het ontwerp van eigenlijk alle aspecten. Het is gewoon allemaal zo simpel als het lijkt. Dat kan ook niet anders want zodra je ingewikkeld gaat doen dan prijs je jezelf uit de markt. Een pragmatische manier van werken en blijven zoeken naar praktische oplossingen. Dat is wel de kern van het bedrijf. En dat sluit ook aan bij mij als persoon, om het niet al te ingewikkeld te maken. En dan is het al heel ingewikkeld.

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.
US

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

WP-SpamFree by Pole Position Marketing